← Back to E-Book Home
Chapter 10 · 42 verses
VibhÅ«ti Yoga — The Yoga of Divine Gloriesविà¤à¥‚तियोगः विà¤à¥‚ति योग વિàªà«‚તિ યોગ
Essence of the Chapter
English
Krishna proclaims that he is the source of everything and everything proceeds from him . Those who know this worship him with love, and to them he gives the buddhi-yoga — the wisdom by which they attain him. Arjuna then asks to hear of God's vibhūtis, divine glories . Krishna enumerates his presence in creation: he is the Self in the heart of all beings, the sun and moon, the Veda of the Vedas, the lion among beasts, the Ganges among rivers — and teaches the beautiful rule that whatever is great, glorious and powerful is a fragment of his splendor .
हिनà¥à¤¦à¥€
कृषà¥à¤£ घोषणा करते हैं कि वे ही समसà¥à¤¤ सृषà¥à¤Ÿà¤¿ के सà¥à¤°à¥‹à¤¤ हैं और सब कà¥à¤› उनà¥à¤¹à¥€à¤‚ से पà¥à¤°à¤µà¥ƒà¤¤à¥à¤¤ होता है । जो यह जानते हैं, वे पà¥à¤°à¥‡à¤® से उनकी à¤à¤•à¥à¤¤à¤¿ करते हैं, और उनà¥à¤¹à¥‡à¤‚ वे बà¥à¤¦à¥à¤§à¤¿à¤¯à¥‹à¤— देते हैं — वह बà¥à¤¦à¥à¤§à¤¿ जिससे वे उनà¥à¤¹à¥‡à¤‚ पà¥à¤°à¤¾à¤ªà¥à¤¤ होते हैं। फिर अरà¥à¤œà¥à¤¨ ईशà¥à¤µà¤° की विà¤à¥‚तियों , दिवà¥à¤¯ गौरवों का वरà¥à¤£à¤¨ सà¥à¤¨à¤¨à¤¾ चाहता है। कृषà¥à¤£ सृषà¥à¤Ÿà¤¿ में अपनी उपसà¥à¤¥à¤¿à¤¤à¤¿ गिनाते हैं: वे सà¤à¥€ के हृदय में आतà¥à¤®à¤¾ हैं, सूरà¥à¤¯ और चंदà¥à¤°à¤®à¤¾, वेदों का वेद, पशà¥à¤“ं में सिंह, नदियों में गंगा — और सà¥à¤‚दर नियम सिखाते हैं कि जो-जो महान, गौरवशाली और शकà¥à¤¤à¤¿à¤¶à¤¾à¤²à¥€ है, वह उनके तेज का अंश है ।
ગà«àªœàª°àª¾àª¤à«€
કૃષà«àª£ ઘોષણા કરે છે કે તેઓ જ સમસà«àª¤ સૃષà«àªŸàª¿àª¨àª¾ સà«àª°à«‹àª¤ છે અને બધà«àª‚ તેમનાથી જ પà«àª°àªµàª°à«àª¤à«‡ છે . જે આ જાણે છે, તેઓ પà«àª°à«‡àª®àª¥à«€ તેમની àªàª•à«àª¤àª¿ કરે છે, અને તેમને તેઓ બà«àª¦à«àª§àª¿àª¯à«‹àª— આપે છે — તે બà«àª¦à«àª§àª¿ જેનાથી તેઓ તેમને પામે છે. પછી અરà«àªœà«àª¨ ઈશà«àªµàª°àª¨à«€ વિàªà«‚તિઓ , દિવà«àª¯ ગૌરવોનà«àª‚ વરà«àª£àª¨ સાંàªàª³àªµàª¾ માંગે છે. કૃષà«àª£ સૃષà«àªŸàª¿àª®àª¾àª‚ પોતાની ઉપસà«àª¥àª¿àª¤àª¿ ગણાવે છે: તેઓ સરà«àªµàª¨àª¾ હૃદયમાં આતà«àª®àª¾ છે, સૂરà«àª¯ અને ચંદà«àª°, વેદોનો વેદ, પશà«àª“માં સિંહ, નદીઓમાં ગંગા — અને સà«àª‚દર નિયમ શીખવે છે કે જે-જે મહાન, ગૌરવશાળી અને શકà«àª¤àª¿àª¶àª¾àª³à«€ છે, તે તેમના તેજનો અંશ છે .
Key Shlokas
अहं सरà¥à¤µà¤¸à¥à¤¯ पà¥à¤°à¤à¤µà¥‹ मतà¥à¤¤à¤ƒ सरà¥à¤µà¤‚ पà¥à¤°à¤µà¤°à¥à¤¤à¤¤à¥‡ । इति मतà¥à¤µà¤¾ à¤à¤œà¤¨à¥à¤¤à¥‡ मां बà¥à¤§à¤¾ à¤à¤¾à¤µà¤¸à¤®à¤¨à¥à¤µà¤¿à¤¤à¤¾à¤ƒ ॥ १०.८ ॥
ahaá¹ sarvasya prabhavo mattaḥ sarvaá¹ pravartate | iti matvÄ bhajante mÄá¹ budhÄ bhÄva-samanvitÄḥ || 10.8 ||
EN I am the source of all; everything proceeds from me. Understanding this, the wise worship me with love and devotion.
हिं मैं समसà¥à¤¤ सृषà¥à¤Ÿà¤¿ का सà¥à¤°à¥‹à¤¤ हूà¤; मà¥à¤à¤¸à¥‡ ही सब कà¥à¤› पà¥à¤°à¤µà¥ƒà¤¤à¥à¤¤ होता है। à¤à¤¸à¤¾ जानकर à¤à¤¾à¤µà¤¯à¥à¤•à¥à¤¤ बà¥à¤¦à¥à¤§à¤¿à¤®à¤¾à¤¨ मेरी à¤à¤•à¥à¤¤à¤¿ करते हैं।
ગà«àªœ હà«àª‚ સમસà«àª¤ સૃષà«àªŸàª¿àª¨à«‹ સà«àª°à«‹àª¤ છà«àª‚; મારાથી જ બધà«àª‚ પà«àª°àªµàª°à«àª¤à«‡ છે. આમ જાણીને àªàª¾àªµàª¯à«àª•à«àª¤ બà«àª¦à«àª§àª¿àª®àª¾àª¨ મારી àªàª•à«àª¤àª¿ કરે છે.
तेषां सततयà¥à¤•à¥à¤¤à¤¾à¤¨à¤¾à¤‚ à¤à¤œà¤¤à¤¾à¤‚ पà¥à¤°à¥€à¤¤à¤¿à¤ªà¥‚रà¥à¤µà¤•मॠ। ददामि बà¥à¤¦à¥à¤§à¤¿à¤¯à¥‹à¤—ं तं येन मामà¥à¤ªà¤¯à¤¾à¤¨à¥à¤¤à¤¿ ते ॥ १०.१० ॥
teá¹£Äá¹ satata-yuktÄnÄá¹ bhajatÄá¹ prÄ«ti-pÅ«rvakam | dadÄmi buddhi-yogaá¹ taá¹ yena mÄm upayÄnti te || 10.10 ||
EN To those ever devoted, worshipping me with love, I give the yoga of understanding by which they come to me.
हिं जो सदा यà¥à¤•à¥à¤¤ रहकर पà¥à¤°à¥‡à¤®à¤ªà¥‚रà¥à¤µà¤• मेरा à¤à¤œà¤¨ करते हैं, उनà¥à¤¹à¥‡à¤‚ मैं वह बà¥à¤¦à¥à¤§à¤¿à¤¯à¥‹à¤— देता हूठजिससे वे मà¥à¤à¥‡ पà¥à¤°à¤¾à¤ªà¥à¤¤ होते हैं।
ગà«àªœ જે સદા યà«àª•à«àª¤ રહીને પà«àª°à«‡àª®àªªà«‚રà«àªµàª• મારà«àª‚ àªàªœàª¨ કરે છે, તેમને હà«àª‚ તે બà«àª¦à«àª§àª¿àª¯à«‹àª— આપà«àª‚ છà«àª‚ જેથી તેઓ મને પામે છે.
अहमातà¥à¤®à¤¾ गà¥à¤¡à¤¾à¤•ेश सरà¥à¤µà¤à¥‚ताशयसà¥à¤¥à¤¿à¤¤à¤ƒ । अहमादिशà¥à¤š मधà¥à¤¯à¤‚ च à¤à¥‚तानामनà¥à¤¤ à¤à¤µ च ॥ १०.२० ॥
aham ÄtmÄ guá¸ÄkeÅ›a sarva-bhÅ«tÄÅ›aya-sthitaḥ | aham ÄdiÅ› ca madhyaá¹ ca bhÅ«tÄnÄm anta eva ca || 10.20 ||
EN I am the Self dwelling in the heart of all beings, O Gudakesha; I am the beginning, the middle, and the end of all beings.
हिं हे गà¥à¤¡à¤¾à¤•ेश! मैं समसà¥à¤¤ पà¥à¤°à¤¾à¤£à¤¿à¤¯à¥‹à¤‚ के हृदय में सà¥à¤¥à¤¿à¤¤ आतà¥à¤®à¤¾ हूà¤; मैं ही à¤à¥‚तों का आदि, मधà¥à¤¯ और अंत हूà¤à¥¤
ગà«àªœ હે ગà«àª¡àª¾àª•ેશ! હà«àª‚ સરà«àªµ પà«àª°àª¾àª£à«€àª“ના હૃદયમાં સà«àª¥àª¿àª¤ આતà«àª®àª¾ છà«àª‚; હà«àª‚ જ àªà«‚તોનો આદિ, મધà«àª¯ અને અંત છà«àª‚.
यदà¥à¤¯à¤¦à¥à¤µà¤¿à¤à¥‚तिमतà¥à¤¸à¤¤à¥à¤¤à¥à¤µà¤‚ शà¥à¤°à¥€à¤®à¤¦à¥‚रà¥à¤œà¤¿à¤¤à¤®à¥‡à¤µ वा । ततà¥à¤¤à¤¦à¥‡à¤µà¤¾à¤µà¤—चà¥à¤› तà¥à¤µà¤‚ मम तेजोंऽशसमà¥à¤à¤µà¤®à¥ ॥ १०.४१ ॥
yad yad vibhÅ«timat sattvaá¹ Å›rÄ«mad Å«rjitam eva vÄ | tat tad evÄvagaccha tvaá¹ mama tejo-'á¹Å›a-sambhavam || 10.41 ||
EN Whatever being is glorious, splendid, and powerful — know that it arises from a fragment of my splendor.
हिं जो-जो विà¤à¥‚तियà¥à¤•à¥à¤¤, शà¥à¤°à¥€à¤®à¤¾à¤¨ और तेजसà¥à¤µà¥€ सतà¥à¤¤à¤¾ है — उसे तू मेरे तेज के अंश से उतà¥à¤ªà¤¨à¥à¤¨ समà¤à¥¤
ગà«àªœ જે-જે વિàªà«‚તિયà«àª•à«àª¤, શà«àª°à«€àª®àª‚ત અને તેજસà«àªµà«€ સતà«àª¤àª¾ છે — તેને તà«àª‚ મારા તેજના અંશથી ઉતà«àªªàª¨à«àª¨ સમજ.
Key Teachings
English
Recognizing God as the source of all turns worship into a natural, joyful response.
God meets sincere devotion by granting the inner wisdom to reach him.
Divinity is not distant — it shines in the heart of every being and in all creation's glories.
Every greatness in the world is a ray of a single divine splendor.
हिनà¥à¤¦à¥€
ईशà¥à¤µà¤° को सबका सà¥à¤°à¥‹à¤¤ मानना à¤à¤•à¥à¤¤à¤¿ को सà¥à¤µà¤¾à¤à¤¾à¤µà¤¿à¤• और आनंदमय बना देता है।
ईशà¥à¤µà¤° सचà¥à¤šà¥€ à¤à¤•à¥à¤¤à¤¿ को आंतरिक बà¥à¤¦à¥à¤§à¤¿ देकर उतà¥à¤¤à¤° देते हैं, जिससे वे पà¥à¤°à¤¾à¤ªà¥à¤¤ होते हैं।
दिवà¥à¤¯à¤¤à¤¾ दूर नहीं — यह हर पà¥à¤°à¤¾à¤£à¥€ के हृदय और समसà¥à¤¤ सृषà¥à¤Ÿà¤¿ के गौरव में चमकती है।
जगत की हर महानता à¤à¤• दिवà¥à¤¯ तेज की किरण है।
ગà«àªœàª°àª¾àª¤à«€
ઈશà«àªµàª°àª¨à«‡ સરà«àªµàª¨à«‹ સà«àª°à«‹àª¤ માનવà«àª‚ àªàª•à«àª¤àª¿àª¨à«‡ સà«àªµàª¾àªàª¾àªµàª¿àª• અને આનંદમય બનાવી દે છે.
ઈશà«àªµàª° સાચી àªàª•à«àª¤àª¿àª¨à«‡ આંતરિક બà«àª¦à«àª§àª¿ આપીને ઉતà«àª¤àª° આપે છે, જેનાથી તેઓ પામાય છે.
દિવà«àª¯àª¤àª¾ દૂર નથી — તે દરેક પà«àª°àª¾àª£à«€àª¨àª¾ હૃદય અને સમસà«àª¤ સૃષà«àªŸàª¿àª¨àª¾ ગૌરવમાં ચમકે છે.
જગતની દરેક મહાનતા àªàª• દિવà«àª¯ તેજની કિરણ છે.
← Chapter 9
Chapter 11: ViÅ›varÅ«pa DarÅ›ana Yoga →